Tactiel Textiel: tastbare herinneringen
MoMu bundelde de krachten met WZC Immaculata in Edegem en regionaal expertisecentrum dementie Orion ism PNG voor het tactiele project ‘Van verborgen herinnering naar verbinding’ op maat van mensen met (ver)gevorderde dementie en hun mantelzorgers. Onder begeleiding van twee modeontwerpers creëerden ze een sensorisch kledingstuk dat herinneringen oproept.
In Vlaanderen leven meer dan 141.000 mensen met dementie. Een aantal dat naar verwachting zal toenemen in de toekomst. Om dementerende personen ook buiten de museummuren een zo volwaardig mogelijke beleving van mode en textiel te geven, werkt MoMu aan verschillende formules op maat van hen om zo positieve, vergeten herinneringen op te halen door middel van een zintuiglijke beleving van mode en textiel. Eerder lanceerde MoMu al de MoMu Herinneringskoffer, die woonzorgcentra gratis kunnen ontlenen om herinneringen te stimuleren bij bewoners met dementie. Gesteund door de Koning Boudewijnstichting lanceerde het museum de afgelopen twee jaar, samen met WZC Immaculata in Edegem, een tactiel traject voor mensen met (ver)gevorderde dementie.
Koesterkleding
In 2024-2025 begeleidden Elisabeth Claes en Harald Ligtvoet – modeontwerpers uit het MoMu-gidsenteam – samen met het zorgpersoneel gedurende acht workshops twee groepen bewoners met (ver)gevorderde dementie en hun mantelzorgers bij het maken van duurzame en sensorische kledingstukken. Daarin verwerkten ze elementen die herinneringen oproepen aan het eigen levensverhaal. Na afloop konden de bewoners de kledingstukken dragen als zintuiglijke stimulans. Voor de dementerende personen werden het koesterobjecten, voor de mantelzorgers bood het een vorm van troost.
De herken- en tastbaarheid van materialen schept innerlijke rust, het samen creëren doorbreekt het sociaal isolement. Het kledingstuk kan nadien gedragen worden door de persoon met dementie, die zo zintuiglijk gestimuleerd wordt. Een object om te koesteren voor de persoon die vergeet, en een troost voor de persoon die hem/haar nooit wil vergeten.
1/2
2/2
Aanraken mag
In een latere fase betrokken de ontwerpers alle bewoners met dementie voor het maken van een gezamenlijk voelkunstwerk. Het uiteindelijke kunstwerk kreeg er een centrale plek in het woonzorgcentrum en kan nog steeds onder begeleiding aangeraakt en ervaren worden. Een duurzaam, sensorisch kunstwerk dat herinneringen oproep, rust brengt en verbindt; een tactiele kunstervaring die voor iedereen toegankelijk is.
Alle inzichten, methodieken en randvoorwaarden werden gebundeld in een praktisch draaiboek voor musea, woonzorgcentra en andere zorginstellingen die zelf met tactiele kunstprojecten aan de slag willen. Tijdens een inspirerende namiddag - waarop participanten uit beide sectoren uitgenodigd werden - werd het draaiboek gedeeld en was er ruimte voor uitwisseling.
1/2
2/2
Het traject werd mee mogelijk gemaakt door de steun van het Fonds Houillogne-Hanne – beheerd door de Koning Boudewijnstichting.