Koningin Paola

Paola Ruffo di Calabria (1937) was de jongste dochter van een Italiaanse adellijke familie met zeven kinderen. In 1959 huwde zij met prins Albert van België, de broer van de Belgische koning Boudewijn. Tijdens de regeerperiode van koning Albert II (1993-2013) kwam koningin Paola’s passie voor kunst en cultuur naar boven. In 2006 schonk ze, tijdens een informeel bezoek aan MoMu, enkele mantelpakken van Chanel, en later een japon van Valentino. Een schenking van een regerende vorstin is uniek: veel monarchieën – ook de Belgische – beschouwen koninklijke kleding als persoonlijk bezit. In Nederland en België bestaan er wel koninklijke collecties die belangrijke historische kledingstukken bewaren. Een specifieke gebeurtenis kan een kledingstuk historische waarde geven, maar het is niet vastgelegd welke momenten dat zijn.

Eind jaren 1910 introduceerde Gabrielle ‘Coco’ Chanel (1883-1971) het mantelpak als alternatief voor de strak gekorsetteerde japonnen. Geïnspireerd door mannenkledij hadden haar vroege ontwerpen een kraagloos jasje en een smalle rok. Chanel werkte vaak in tweed, een stof die typisch was voor herenkledij. Haar mantelpak bood vrouwen een comfortabel, maar modieus silhouet, aangepast aan een actiever leven. Chanels mantelpakjes uit het midden van de jaren 1950 groeiden uit tot een internationaal mode-icoon. Hoog uitgesneden armsgaten en de lichte en soepele tweed maakten het mantelpak aangenaam om te dragen. Door subtiel te variëren met kleuren, knopen, strikken of plastrons bleef het ensemble telkens fris en eigentijds.

Het mantelpak werd al snel omarmd door vrouwen met een uitgesproken publieke rol: first ladies, filmsterren, koninginnen of prinsessen. Ook koningin Paola greep vaak terug naar een mantelpak.

Op 15 april 1961 nodigden prinses Paola en prins Albert de pers uit ter gelegenheid van de eerste verjaardag van prins Filip. Paola droeg een Chanel mantelpak uit de lente-zomercollectie van 1961. De pers beschreef het ensemble – uitgevoerd in een beige-wit wolweefsel – als elegant en jeugdig. De prinses combineerde het geheel met een metalen schakelketting van Chanel, en crèmekleurige pumps met zwarte neus van Massaro. Op foto’s zie je hoe ze zich vrij en ontspannen in het ensemble beweegt: zittend op de grond om met haar zoon te spelen of wandelend door het gras.

Ook tijdens informele bezoeken koos Paola vaak voor mantelpakjes. Het mantelpakje in groen-rood geruit wolweefsel, uit de lente-zomercollectie van 1963, droeg ze tijdens een familiebezoek in Rome. Vanaf december 1963 koos ze bij enkele gelegenheden voor een auberginekleurig bouclé mantelpak, uit de wintercollectie van 1963-64. Het ensemble, met vier opgezette zakken en ronde hals, kon ze dankzij de plastron op verschillende manieren dragen: geknoopt tot strik of los over de borst. Prinses Paola droeg het mantelpak tijdens een bezoek aan Londen. Bij een bezoek aan de Olympische Spelen in Japan combineerde ze het ensemble met een bijpassend hoedje van hoedenontwerpster Mandy Carcay.

Het vierde stuk dat koningin Paola aan MoMu schonk, is een avondjurk van het modehuis Valentino. Als Italiaanse koos zij regelmatig voor Italiaanse ontwerpers. In mei 1966 bracht de Britse koningin Elizabeth II een officieel staatsbezoek aan België. Tijdens het staatsbanket droeg prinses Paola een haute couture japon van Valentino uit de lente-zomercollectie van 1966. De mouwloze japon van witte zijde heeft een empire silhouet. Paola combineerde de japon met de art-decotiara van koningin Elisabeth, vermoedelijk ontworpen door Cartier, en diamanten oorbellen met parels van juwelier Altenloh. Witte, lange zijden handschoenen, een diamanten collier en een goudkleurig avondtasje vervolledigden het ensemble. De prinses droeg de japon een tweede keer naar het galabal ter ere van de 75ste verjaardag van de Belgische Kamer van Koophandel in Londen.

Auteur: Bas Verwaetermeulen
Foto bovenaan: Stany Dederen